ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ
ΜΑΡΚΟΥ ΜΕΣΚΟΥ
 

Μια πνευματική περιπλάνηση στον "ΙΣΚΙΟ ΤΗΣ ΓΗΣ" οπου η φαντασία και ο ποιητικός οίστρος του ΜΑΡΚΟΥ ΜΕΣΚΟΥ πλάθουν σε πατριδολατρικό κλίμα ένα υπερβατικό σύμπλεγμα ανάμεσα στις μυστικές φωνές της φύσης και στο σπαραγμό των ανθρώπων που πάσχουν και προσπαθούν....Ο Μάρκος Μέσκος είναι ένας από τους καλύτερους ποιητές της εποχής μας και η πνευματική ακτινοβολία του έχει περάση από καιρό τα σύνορα της μικρής πατρίδος μας και συνεχίζει την ποιητική του δημιουργία μ' έναν τρόπο αποδοτικό αλλά και γοητευτικό...
Έχει το χάρισμα να χειρίζεται θαυμάσια την γλώσσα κι έτσι ανταποκρίνεται εύκολα στις δύσκολες απαιτήσεις της Νέας Ποίησης, δηλαδή της σύγχρονης ποιητικής εκφραστικής, αλλά πλάθει πολύ συχνά και πρωτοτυπίες, που έχουν βάση την προσωπική του μυθολογία, όσο και την ατομική του τεχνική, τονίζουν όμως την υπέρβαση και τον εσωτερικό ρυθμό της ψυχής, που είναι στοιχεία φωτεινής γοητείας.
Συχνά μας περνά μέσα από πολυδαίδαλους δρόμους και μας αποκαλύπτει ένα μονάχα μέρος των μυστικών τού βάθους των οραματισμών του, αφού οι ποιητικοί του κώδικες δύσκολα μπορούν να αποκρυπτογρα-φηθούν και η υπαρξιακή αγωνία του περνά τόσες μεταμορφώσεις και που είσαι υποχρεωμένος να την παρακολουθής πιστά κι' ας σε πληγώνει.
Το ελεύθερο και τολμηρό του πνεύμα μοιάζει με λόγχη, όμοια με κείνη που αναφέρει ο Σεφέρης στα "Τρία κρυφά ποιήματα" την "ορισμένη να τρυπήση την καρδιά σου, για να την ανοίξη στο φως".
Και αυτό, ο Μάρκος Μέσκος δεν το επιχειρεί μονάχα μια φορά.
Βέβαια, υπάρχουν και άλλες κορυφώσεις στην λειτουργία της ποίησής του -η αναφορά τους και μόνο θα γέμιζε σελίδες- όμως εγώ θα επισημάνω μερικές από αυτές, κυρίως από την συλλογή του "Ο ΙΣΚΙΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ" που δεν είναι μονάχα πολύ αποκαλυπτικές αλλά συχνά αγγίζουν και τα όρια μιας πνευματικής μυσταγωγίας υπέρτατης ομορφιάς.
Και δεν είναι σχήμα λόγου αυτό, αφού μέσα στην ποίηση του Μάρκου Μέσκου φαίνεται καθαρά η πραγματική όσο και η μυστική ένωση του ανθρώπου με την φύση, της φωνής της γής με τον σπαραγμό του ανθρώπου ανάμεσα στα πουλιά, τα δένδρα, τα ζώα, τα νερά και τα χώματα, κυρίως όμως με την θεοποίηση των μικρών στιγμών που περνούν με την τέχνη στην αφθαρσία.
Πρέπει ακόμη να προσθέσης τα συναισθήματα που συμβαδίζουν κι' ακολουθούν αυτή την ποίηση και τα μηνύματα που αγκαλιάζουν όλο το φάσμα της ζωής αλλά και παίζουν κυρίαρχο ρόλο στην λειτουργία της ποίησης που ενώνει τα ορατά με τα αόρατα στοιχεία, που έχουν μέσα τους όχι μόνο δυνάμεις αλλά κυρίως αλήθεια, αγάπη και μιαν απέραντη ομορφιά. "Η αληθινή ποίηση", γράφει ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος στα "Μελβανά", "είναι πεπρωμένο και πράξη ζωής, μια μια δικαιωμένη ενέργεια που πηγάζει από την φωτεινή συνείδηση". Γι' αυτό και η ποίηση έχει μια δική της γλώσσα και η αξία της καθώς και όλη η πορεία της είναι διαχρονική, περνά μέσα από την φθορά για να φθάση -και φθάνει- στην αφθαρσία.
Με την λατρεία μας μπορούμε ν' ανακαλύψουμε και άλλα μυστικά της.


"κρεμασμένη η μνήμη της αγάπης απ' το φεγγάρι.
Στρέφει την βάρκα ο Νοτιάς νούφαρο λουλούδι αμίλητο
και το νερό ακοίμητο - ψευδονανουρισμένο.
Αστράφτει ο ήλιος και στη σκιά του
Εσύ - αρχή του κάτω κόσμου".

Στις διακυμάνσεις του ποιητικού λόγου είναι φανερό πως κυριαρχούν τόσο τα συναισθήματα όσο και οι εξάρσεις των συμβολισμών, με το μυστικό βάρος των μηνυμάτων, την μαγεία της υποβολής, την υπαρξιακή αγωνία και την μουσική των στίχων, που φυσικά μας συναρπάζουν.
Έτσι αρχίζει να ξετυλίγεται ο μύθος, που στο ποιητικό σύμπαν του Μέσκου παίρνει χαρακτήρα πατριδολατρικό, έχει όμως και μια άλλη μυστική επικοινωνία που περνά από την μεγάλη πίκρα των ανθρώπων για να φθάση σε καίριους προβληματισμούς για την ουσία της ζωής, την ομορφιά και την αλήθεια, που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε και να χαρούμε. Υπάρχουν και απόηχοι γεγονότων της ιδιαίτερης πατρίδας μας -που εμείς καταλαβαίνουμε πολύ καλά και τοπονυμίες που βαθιά μας συγκινούν, γιατί είναι χαραγμένες στην καρδιά μας.

"Χώμα στα μάτια, χώμα στα μάτια.
Το άλογο δεν μιλάει πάρεξ τη γλώσσα του.
Κακοποιό πουλί ο σπουργίτης.
-Γκρίζο σινιάλο της μέρας-
και ο βρώμικος πελαργός περπατεί καμαρωτά
δίπλα στα θερισμένα χωράφια,
ροδάκινα φίλτατε που θα ταφούν
στο λαρύγγι της γης,
λεύκες ψιλόλιγνες σημάδια για πού
βάλε με το νού σου.
Το γαλάζιο πεύκο αμετακίνητο
κοντά στη γρανιτένια γροθιά της τζένας
και τα σύννεφα μόνο λευκό καϊμάκι
τώρα και στ' άλλο βουνό
του Καρατάς ο μύθος
κάτω απ' τη φτέρνα του.
Πόσα χιλιόμετρα θα πας ψηλά
πόσα κατά τη θάλασσα."

Μελετώντας προσεκτικά αυτήν την ποίηση και προσπαθώντας να την ζήσης, ενεργοποιείς τον νου, τα συναισθήματα και κυρίως την φαντασία κι έτσι νιώθεις όλη την φύση σαν μια μεγάλη αυλή θαυμάτων, που όλα εκστασιάζουν και όλα εκστασιάζονται, που τα πάντα κινούνται ή μένουν στάσιμα μέσα σε μια απέραντη ελευθερία, που καμιά θέληση δεν μπορει να τα ορίση ή να τα συγκρατήση.
Είναι ένα φανταστικό ταξίδι στο "παντού" και στο "πουθενά" με μια αναμφισβήτητη ένταση και γοητεία, που πρέπει να την ζήσης και να την χαρής άσχετα που όταν επιστρέψης, από τα πολλά που είδες ελάχιστα μπορείς να διηγηθής, γιατί κανένας δεν θα είναι έτοιμος να σε προσέξη ή ακόμη και να σε ακούση.
Έτσι, μπορεί να μείνης πάλι μόνος, με τον απόηχο των μυστικών φωνών και την έκσταση της ανέκφραστης μαγείας και να είσαι ευτυχής αφού αξιώθηκες μια τόσο μεγάλη χάρη.
Ας θυμηθούμε τα σοφά λόγια του Ανδρέα Καραντώνη αλλά και τόσο κατατοπιστικά για την νέα μας ποίηση: "ο λόγος είναι πάλι στην αρχή. Για μια φορά ακόμη μπορεί να κάνη ότι θέλει".
Το λιγότερο που μπορείς να κερδίσης μελετώντας την σύγχρονη ποίηση είναι μια πολύτιμη εμπειρία, που δεν μπαίνει ποτέ σε καλούπια, ούτε στη ζυγαριά των συγκρίσεων.

"χώμα στα μάτια, πάλι χώμα στα μάτια
θαρρείς αναίτια καθώς πέφτει ένα πούπουλο
από τα πετεινά τ' ουρανού.
Ήλιος λάμνει με σαράντα κουπιά
στο φίλιο χάος
μα πως θα φανή η συνήθεια
της γυναίκας με τα λευκά χέρια
και το κεράσι γλυκό ολοπόρφυρο
έμβολα των φυτών παγωμένα
στη χειμωνιά
και το θέρος βεγγαλικά,
χρωματισμένα κλώνια
άλλο να μάθω δεν θέλω τη στροφή
άνεμος σκύλα προμαντεύει κουτάβια
σε μέρη ανήλιαγα
φως και νερό και φωτιά και δούλα ζωή,
σαν αμπάρα φαγωμένη απ' το σκουλήκι
και τη θλίψη των αιώνων.
Δείλι
σαν ξεραμένο αγκάθι τριμμένο φίδι
στο δρόμο.
Πανέτοιμο ελατήριο να καρφωθή
στα γυμνά πόδια".

Τα συναισθήματα πιό λεπτά μα και ο στοχασμός πιό ρωμαλέος, μας οδηγούν σε χίλιους άλλους δρόμους, τόσο στην έκσταση της αρμονίας της φύσης και σε ότι άλλο υπάρχει πίσω από αυτήν, στο δέος στη χαρά και στην ομορφιά και στη φωτιά του αναίτιου πόνου.
Η ποιητική λειτουργία εδώ είναι πολύ συνθετική, μα έχει την χάρη ν' απλώνεται -όταν το μπορείς- σε όλους τους τομείς του επιστητού αλλά και στον χώρο των μυστικών κραδασμών, που συντελούνται στο υπερπέραν ή τέλος σε κάποιον ιδεατό χώρο που δεν συχνάζουν ή δεν μπορούν να συχνάσουν πολλοί.
Έτσι, η "θλίψη των αιώνων" είναι το στίγμα της ματαιότητος και "το ξεραμένο αγκάθι τριμμένο φίδι στο δρόμο" ο κίνδυνος που "καραδοκεί".
Η ομορφιά της φύσης και της ζωής και όποιο άλλο μυστικό ανακαλύπτουμε στους εκλεκτούς στίχους του συμπατριώτη μας ποιητή, μπορεί να μην είναι πόνος ή αγάπη, σίγουρα όμως είναι "αλήθεια" ολοκάθαρα μαχητική.
Εκείνα τα στοιχεία όμως που ξεχωρίζουν πιό πολύ στην ποίηση του Μάρκου Μέσκου κι επαναλαμβάνονται με άνεση πολύ συχνά χωρίς να κουράζουν είναι η υπαρξιακή αγωνία με τα χίλια πρόσωπα της στοργής και η περιπαθής, γεμάτη ουράνιο φως ένταση, που συναρπάζει αλλά και που δημιουργεί ένα κλίμα υποβολής, που είναι το χαρακτηριστικότερο δείγμα της ποιητικής αξίας αλλά και της ποιητικής αθωότητος.

"χώμα στα μάτια χώμα στα μάτια
του Γκερέα
δένδρα δαγκωμένα θέλουν μα
δεν μπορούν να μιλήσουν
και απόκριση καμιά γιατί πάλι
σκοτείνιαζε
κι ένα πουλί φιλέρημο και μόνο
τους οιωνούς για τη φυλή του χρήματος
συλλάβιζε μη ακουόμενο.
Αράχνες του θανάτου
ξέρουνε το μυστικό
που σέρνεται σβήνεται στα χαλάσματα....
Από πάνω ήχος ξερός, μόνο τουμπελέκι".

Ο ξερός αυτός ήχος επαναλαμβάνεται, η ρηχότητα της καθημερινότητος και η καθημερινότητα του θανάτου.
Η "φυλή του χρήματος" είναι μια πλανημένη φυλή , δίχως να το καταλαβαίνει και ούτε θα το μάθη ποτέ. Δεν ξέρει από πνευματικότητα, ούτε από συναισθήματα. Είναι μια φυλή σκληρή για όλους, μα κυρίως για τον εαυτό της, που τον σέρνει ψυχικά γυμνό ως τον τάφο.

"Πιό πέρα μη ρωτάς ποιός
θα φιλήση τον καρπό
και ποιός θα τον κόψη.
Μήλα πεσέδες ταξιδεύουν στα βαγόνια
ή σαπίζουν στην βροχή
φύλλα στο άλλο χώμα όταν χιονίζει
και το ρύγχος του αγριογούρουνου
ψάχνει για τροφή.
Ποιό σεντούκι τώρα και πιό χρυσάφι.
Ποιό πέρα μη ρωτάς."

Μπορούμε και να ρωτήσουμε αν θέλουμε. Μα ποτέ δεν παίρνουμε απάντηση και δεν κάνουμε όρκο για πράγματα που ξέρουμε ή γι άυτά που είναι αυταπόδεικτα.
Η πνευματική περιπλάνηση στον "ΙΣΚΙΟ ΤΗΣ ΓΗΣ" φαίνεται πως τελείωσε, δεν είναι όμως έτσι. Ο ποιητικός αυτός μύθος συνεχίζεται και θα συνεχίζεται. Και άλλοι αργότερα θα περιπλανηθούν και ίσως μπορέσουν να φτάσουν πιό πέρα από μας γιατί θα έχουν περισσότερη ποιητική ευλάβεια. Αυτό τους εύχεται και ο ποιητής.
"Μακρινέ μου φίλε αναποδογύρισε πάλι το άλογο να τρέξη".Τέτοιες ευχές πρέπει να πιάνουν γιατί έχουν μέσα τους πολλή αγάπη, πολλή αλήθεια και πολύ φως.

Γιάννης Κ. Χατζηιωάννου
Θεσσαλονίκη

   
 

[Πίσω ΠΟΙΗΣΙΣ] [Πίσω ΤΕΥΧΟΣ 9ον]