ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΛΒΟΥ
ΕΝΑΣ ΜΕΓΑΛΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΟΣΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΝΗ ΤΟΥ ΠΙΣΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΟΣΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΕΩΣ

Γιά να τιμήσουμε τον Ανδρέα Κάλβο, αυτόν τον μεγάλο πνευματικό άνθρωπο και πατριδολάτρη ποιητή, τον τόσο πονεμένο και πολλές φορές τόσο παρεξηγημένο από αυτούς που δεν καταλάβαιναν την αγνή φλόγα της ψυχής του και τα μεγάλα του οράματα, δεν έχουμε παρά να πάρουμε κάποια μικρά κομμάτια χαρακτηριστικής γραφής από την ποιήσή του -όπως έγραψε και ο Γ. Σεφέρης- και να ξεκινήσουμε.
Αμέσως θα καταλάβουμε πως είναι Εθνικός μας ποιητής, ένας από τους πιό άξιους αυτού του τιμητικού τίτλου που στολίζουν το "Ελληνικό ποιητικό πάνθεο". Είναι όμως ανάγκη να προχωρήσουμε και βαθύτερα γιά να βρούμε ποιά είναι εκείνα τα ιδιαίτερα ποιητικά στοιχεία που τον κάνουν και μέσα από τους πιό μεγάλους μας ποιητές, να ξεχωρίζει.
Γιά τις "ΩΔΕΣ" του γράφει ο Α. Καπετανάκης από την Έδεσσα στο περιοδικό "ΕΠΙΤΡΟΧΑΔΗΝ", "είναι αυτές που μας ταράζουν, προκαλούν βαθιές ανησυχίες μέσα μας που κινούν τη σκέψη μας και την κάνουν να στρέφεται γύρω από το αισθητικό τους και γενικότερα γύρω από το ποιητικό τους αίνιγμα".
Σε αυτό μας οδηγεί -και είναι φυσικό να μας οδηγεί- η παράξενη ποιητική γραφή του Ανδρέα Κάλβου που είναι έτσι χαραγμένη, όχι σε χαρτί, αλλά σ' ένα κομμάτι ουρανού γιά να εκστασιάζεται και να εξουσιάζει.
Δεν είναι μόνο βαθιά υπαρξιακή και πολλές φορές φιλοσοφική, που συμπυκνώνει όλες τις μεγάλες αλήθειες της ζωής αλλά βγαίνει και μ' ένα πάθος γεμάτο αναστεναγμούς και γίνεται ακόμη και μέσα στα σύμβολά της καθαρή και υμνητική γιά όλες τις μεγάλες πράξεις που ακολουθούν στο φωτεινό δρόμο της ανδρείας.

Πολυτέκνου Θεάς ω μνημοσύνη
θρέμματα πτερωτά, χαρά του ανθρώπου
και των μακάρων Ολυμπίων αείμνηστα
κι' ευτυχή δώρα, επί τα νώτα ακάματα
των ζεφύρων, πετάξατε ταχέως.
Εσάς προσμένει η γή μου, εκεί τα σφάγια
και τ' άνθη εκεί πλουτίζουσι κι' η σμύρνα
χιλίους ναούς, τους έκτισαν ανίκητα
της Ιεράς Ελευθερίας τα χέρια

Ήρθεν η ποθητή ώρα, στολίζουσι
την κεφαλήν σεβάσμιον την Ελλάδος
αι δάφναι, φύλλα αμάραντα θριάμβων,
και σείς χρυσά, σεις αμβροσίοσμα ρόδα
του παραδείσου Ελικωνίου, συμπλέξατε
σήμερον τον αγνόν στέφανον, μόνη,
αμάργαρος ολόγυμνος, αυτάγγελτος
το καθαρόν του ουρανού αναβαίνει
η Αρετή, αλλ' άν οι Πιερίδες
την λαμπράν της χαρίσουσι ακτίναν
αφθόνητος τιμάται, επαινομένη
τους επιγείους χορούς τότε δε φεύγει.
Σπάνια μπορείς να συναντήσεις μέσα στην ωραία μας ποίηση τόση αρμονία αλλά και τόση χάρη και ομορφιά στο αγκάλιασμα του νοητικού περιεχομένου με την ποιητική μορφή όπυ οι εξάρσεις της ψυχής δεν έχουν να κάνουν με ομιχλώδη πλάσματα της φαντασίας αλλά με γνήσιες λευκές και πραγματικές θεότητες της γνήσιας αγάπης και της αληθινής αρετής.
Έχει ένα θαυμάσιο τρόπο ο Ανδρέας Κάλβος να φυτεύει, έτσι απλά, μέσα στην ψυχή σου όλο το μεγαλείο του ενθουσιασμού του και να σου μαθαίνει να διαβάζεις ακόμη πιό πολλά απ' αυτά που λέει και ανάμεσα από τις λέξεις.
Υπέροχος είναι και ο μικρός ύμνος γιά την ιδιαίτερη πατρίδα του.
Ω φιλτάτη πατρίς
ω θαυμασία νήσος
Ζάκυνθε, συ μου έδωκας
την πνοήν και του Απόλλωνος
τα χρυσά δώρα
...
...
...
Ποτέ δεν σε ελησμόνησα
ποτε, και άν η τύχη μ' έρριψεν
μακρά από σε, με είδε
το πέμπον του αιώνος εις ξένα έθνη.
Ο Ανδρέας Κάλβος ξέρει να αγγίζει την καρδιά μας με πολλούς τρόπους, ξέρει να μας συναρπάζει, τη μεγαλύτερη όμως εθνική περηφάνεια και τα ωραιότερα πατριωτικά συναισθήματα που κορυφώ-νονται τα νιώθουμε όταν διαβάσουμε την "Ωδή προς τον Ιερόν Λόχον" που αποσπάσματα παραθέτουμε:
Ας μην βρέξει ποτέ
το σύννεφο, και ο άνεμος
σκληρός ας μην σκορπίσει
το χώμα το μακάριον
που σας σκεπάζει.

Ας το δροσίζει πάντοτε
με τ' αργυρά της δάκρυα
η ροδόπεπλος κόρη
και αυτού ας ξεφυτρώνουν
αιώνια τ' άνθη.

Ω γνήσια της Ελλάδος
τέκνα, ψυχαί που επέσατε
εις τον αγώνα ανδρείως,
τάγμα εκλεκτών ηρώων
καύχημα νέον.

Σας άρπαξεν η τύχη
την νικητήριον δάφνην
και από μυρτιάν σας έπλεξεν
και στέφανον κυπάρισσον
στέφανον άλλον.

Όταν την ιερότητα των στιγμών μέσα στην ποίηση του Ανδρέα Κάλβου, διαδέχεται η αγιότητα κορυφώνονται και τα περίπλοκα ανεξιχνίαστα μυστικά της που σε μαγεύουν και μυστικά σε προστάζουν να υψωθείς -όταν μπορείς- με όλες σου τις δυνάμεις. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος γιά να περάσεις απ' το σκοτάδι στο φως.
Με σέρνει η τύχη. Ω πόση
νύχτα εμαζώχθη αυτούθε
και φόβος, όπου πέφτοντας
εμβαίνω, σπήλαιον είναι
ή χάσμα του άδου;
Πέρα από αυτές τις περιπλανήσεις, ο ποιητής, γνωρίζει καλά πως ο κάθε αγώνας του ανθρώπου, στα διάφορα επίπεδα, δικαιώνεται μόνο με μία περίλαμπρη νίκη που είναι και ιερή ανταμοιβή που μένει στους αιώνες.
Ιδού ανά δεκάδες
πετάουν και των Ελλήνων
τα πνεύματα ελαφρά,
αστράπτουν οι ακτίνες
του πρώτου ήλιου
Οι υπερβάσεις στους ιδεατούς χώρους γίνονται όλο και πιό εκπληκτικές.
Ον, συ που η φαντασία
φλογώδης των θνητών
σαν πετρωμένη βλέπει
παρθένον εις τον αέρα
ουράνιον έργον.

Στο μέτωπό σου πάντοτε
άσβεστος λάμπει αστέρας.
Ω νίκη, συσσωρεύοντας
τριγύρω σου ματαίως
νύχτες αιώνων.
Η ενάργεια των στίχων είναι απέραντα γοητευτική, γονιμοποιείται μέσα στην καρδιά η λαχτάρα του ωραίου και η λαχτάρα της προσφοράς, που περνά μέσα στο πνεύμα σαν μεγάλη πίστη που έχει σαν επακόλουθο τη μεγάλη δράση που μας φέρνει μίαν άλλην πραγματικότητα -πέρα από αυτήν που ξέραμε- γεμάτη νέους χυμούς αγάπης, υποταγμένη πάντα στο σφρίγος του αγώνα γιά τους μεγάλους σκοπούς και τις μεγάλες προσδοκίες της ζωής.
Πάνω απ' όλα στέκεται η ευπρέπεια και η τιμή του ανθρώπου μέσα σ' ένα διαρκή αγώνα γεμάτον εμπόδια, που μπορεί όμως να τα προσπεράσει.
Ως απ' ένα βουνόν
ο αετός εις άλλο
πετάει και γω τα δύσκολα
κρημνά της Αρετής
ούτω ανεβαίνω.
Αυτός σε αδρές γραμμές είναι ο πατέρας της ποιητικής μας και της σύγχρονης ποιητικής εκφραστικής Ανδρέας Κάλβος που αν ζούσε στην εποχή μας θα έγραφε μία ουσιαστική ποίηση γεμάτη φως αλλά ταυτόχρονα μπορεί να ήταν κι' ένας παράξενος κυνηγός του αλλόκοτου πέρα από τα όρια που έφτασαν ένας Εμπειρίκος κι' ένας Σαχτούρης.
Γιά την εποχή του όμως και γιά την εποχή μας η ποίησή του ήταν και είναι ακαταμάχητα γοητευτική.

ΓΙΑΝΝΗΣ Κ. ΧΑΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ .

 

 
[ Πίσω Ποίησις] [ Πίσω ΤΕΥΧΟΣ 6ον]